Ιταλικές και Βενετσιάνικες λέξεις στον ανδριακό ιδιωματικό λόγο.
Δείτε ακόμα:
Παλιές αντριώτικες λέξεις Μέρος Α'
Παλιές αντριώτικες λέξεις Μέρος Β'
Παλιές αντριώτικες λέξεις Μέρος Γ'
Παλιές αντριώτικες λέξεις Μέρος Δ'
Αβέρτα σημαίνει ανοιχτά. Βενετική λέξη averta (ιταλικά aperta), σημαίνει ακριβώς: ανοιχτά. Στο θηλυκό aperta στο αρσενικό aperto. Υπάρχει και η έκφραση αβέρτα πάγκα, που μ’ αυτήν εννοείται : αβέρτα πληρώνει, χωρίς φειδώ, πληρώνει χωρίς πολλά- πολλά. Από την ιταλική λέξη paga που σημαίνει = πληρώνει ή πλήρωνε (προστακτική).
Ανγκούσα/ανγκούσες Σημαίνει φασαρίες, κακή εξέλιξη. Από την βενετική λέξη Angossa που σημαίνει στενοχώρια, θλίψη, άγχος.
Αργκουμέντα "Πήραμε όλα τα αγκουμέντα μας για να πάμε για ψάρεμα" εννοώντας τα σύνεργα κ.λπ. Η λέξη υπάρχει αυτούσια στα ιταλικά argomenti (πληθ.) εννοώντας τα επιχειρήματα για να στηριχθεί σωστά μία υπόθεση. Treccani. Επίσης εργαλεία για καλή εκτέλεση. Boccacio. (Η λέξη μου αναφέρθηκε από την βόρεια Άνδρο).
Βάρδια από την βενετική λέξη vardia που σημαίνει σκοπιά, φρουρά για επιτήρηση. Η λέξη εκφέρεται στα ελληνικά ως βάρδ(γ)ια όπως ακριβώς τα πόδ(γ)ια για τα πόδια, η καρδ(γ)ιά για την καρδιά, τα παιδ(γ)ιά τα παιδιά κ.ο.κ. Η λέξη βάρδια χρησιμοποιόταν κυρίως από ναυτικούς ορθά κατά τους ανωτέρω κανόνες της νεοελληνικής γλώσσας. Λόγω της υιοθεσίας τελευταία από μη γνώστες η λέξη εκφέρεται ως βάρδ-ια, σαν να λέμε τα πόδι-α. Έτσι ακούγεται και η τραγελαφική λέξη η βάρδιά του, σαν να λέμε τα πόδιά του. τα παιδ-ιά του.
Βετούλι Ο πολύ μικρός τράγος, που πηδάει παντού, πολύ ευκίνητος. Από την ιταλική vetoulo-vetuli. Εν τούτοις στα ιταλικά η λέξη γενικώς αφορά στον γέρο και μόνον σε κάποιες διαλέκτους αποδίδεται η έννοια του μικρού τράγου, συνδεόμενο ετυμολογικά με το vitellus.
Γράδα ιταλική λέξη Grado, ο βαθμός. Με την λέξη γράδα σήμαινε τους βαθμούς του αλκοόλ. Η κλίμακα ξεκινούσε από τα 10 γράδα (που αντιστοιχούσαν σε καθαρό νερό) και έφτανε έως τα 45 γράδα καθαρή αιθανόλη 100%. Ωστόσο η φράση «δεν είναι στα γράδα του» λέγεται όταν κάποιος δεν είναι στα κέφια του, η στην πιο κανονική του κατάσταση. Αυτή η φράση είναι (ήταν) πολύ συνηθισμένη στην Άνδρο.
Γραδόμετρο αλκοόλης στα ιταλικά.Γραπώνομαι, = αρπάζομαι, πιάνομαι με δύναμη από κάπου, με νύχια και με δόντια. Στα ιταλικά η λέξη grappare με την ίδια ακριβώς έννοια. Προέρχεται από την λέξη grappa που σημαίνει τον γάντζο, το τσιγκέλι. Μάλλον στα ελληνικά η λέξη προήλθε από την λέξη grappa, στην προστακτική: πιάσου, αρπάξου..
Έμπος (το) . Χρησιμοποιείται για να δηλώσει μία (εξ όσων γνωρίζω) θολούρα χαμηλά στην ατμόσφαιρα. Η λέξη βενετσιάνικη embo ρήμα embolar και δηλώνει το φούσκωμα που σημειώνεται από τα νερά της θάλασσας τα οποία προκαλούνται από την άμπωτη. Έχει περάσει στο ναυτικό λεξιλόγιο των Ανδριωτών.
Εικόνα που παρουσιάζει πλην του όμορφου(;) δειλινού και έμπος.
Κάβος Από την ιταλική λέξη cavo, προέρχεται κατ΄ευθείαν από την γενοβέζικη διάλεκτο. Αρχικά σήμαινε το άκρο, εξ ου και το ακρωτήριο, αλλά και το κεφάλι. Απ΄αυτό προέρχεται και το άκρο του σχοινιού «estremità della corda». Υπάρχει το ρήμα καβατζάρω, ναυτικός όρος, που σημαίνει περνώ, παρακάμπτω το ακρωτήριο (Πρωϊας), κατά συνέπεια εξασφαλίζομαι με καλή πλεύσιμη πορεία. Από την εξασφάλιση αυτή, η λέξη πέρασε στον νεολογισμό καβάτζα, που δηλώνει όχι μόνον την εξασφάλιση αλλά ακόμα και την κλοπή την δωρεάν απόκτηση.
Ο εμβληματικός Κάβο-Σταράς. που κλείνει το Παραπόρτι και την όμορφη αμμουδιά του από τα νοτιανατολικά.
Κάναλος, η υδρορροή. Ιταλ. Canale- κανάλε. Ο αγωγός νερού, ο κατασκευασμένος αγωγός. Η κάθετη υδρορροή. Γιαυτό λέγανε κάναλο κάποιον ψηλό αλλά οπωσδήποτε αδύνατο.
Καπίστρι ιταλ. Capestro Διαφέρει από το χαλινάρι επειδή δεν διαθέτει μεταλλικό εξάρτημα που εφαρμόζεται στο στόμα του Ζώου..
Το καπίστρι περασμένο το κεφάλι του όμορφου αλόγου.
Κόντρα Λέξη ιταλική contra. Έναντι αλλά και εναντίον. Εξ ού και κοντράρω, πηγαίνω αντίθετα σε κάτι/κάποιον. Υπάρχει και η λέξη κόντρα-τοίχος, που σημαίνει ένα τοίχο έναντι άλλου δηλώνοντας ένα δεύτερο «κολλητά» στον πρώτο. Η ίδια λέξη λειτουργεί με τον ίδιο τρόπο και σε άλλες περιπτώσεις.
Κόντρα τοίχος που επιδεικνύεται με το κόκκινο βέλος. Εχει κτισθεί κολλητά στον τοίχο της εκκλησίας ενδεχομένως ως υποστήριξη/αντιστήριξη τους τελευταίου.Κόρδα έχει την έννοια της χορδής. Σε μαστιχωτά γλυκά που τραβιούνται κάνοντας, παίρνοντας μορφή σαν χορδές, όπως βέβαια στο μέλι, στο υποβρύχιο, στο μαλακό παστέλι, στις παστίτσες, όταν τραβάς την δαγκωνιά. Αντιδάνειο από την ιταλική λέξη corda η οποία προέρχεται από την ελληνική λέξη χορδή (proviene dal greco antico χορδή khordḗ).
Κόρδα που γίνεται όχι μόνο στο μέλι.
Κριπάρω Crepare Λεξη ιταλική. Κριπάρω : σημαίνει ραγίζω, κυρίως σε γυαλικά ή πορσελάνινα ή πήλινα σκεύη. Σημαίνει την αρχή του αμετάκλητου τέλους. Crepare στα ιταλικά έχει πολλές ερμηνείες σημαίνει ψοφάω, ψοφάω μόνος, crepare come un cane = ψοφάει σαν το σκυλί.
Παντελώς κριπαρισμένο βάζο ή ποτήρι.
Λαβαντάρα-Λεβαντάρα. Απόκρημνα βραχώδη σημεία της ανδριακής ακτογραμμής στις περιοχές Στενιών και Πάνω Κάστρου που τα «λούζει» διαρκώς η θάλασσα. Η λέξη προέρχεται πιθανώτατα από την βενετσιάνικη Lavandara. Σημαίνει την πλύστρα. Στα ιταλικά η λέξη είναι lavandaia.
Με κύκλο η Λεβαντάρα στην παραθαλάσσια επέκταση του Πάνω Κάστρου.
Λαμπόρδα Από την ιταλική λέξη Lampreda που είναι είδος ψαριού αλλά σημαίνει και την πεταχτή, ζωηρούλα γυναίκα. Απαντάται και στο κερκυραϊκό και λευκαδίτικο ιδίωμα.
Λαουσάντες
Ο πολύ αδύνατος, ο αδυνατισμένος, κάπως σαν σουραύλι. Προέρχεται από την
βενετική λέξη Laùto (ιταλ.Liuto) που είναι το γνωστό μουσικό όργανο σε παλαιότερη
όμως μορφή.
Ενδέχεται να καθιερώθηκε για τον περιπλανώμενο οργανοπαίκτη, μονίμως βέβαια
πεινασμένο. Υπάρχει εξ άλλου στα ελληνικά και η ιταλική λέξη μουζικάντες musicante, όχι απαραίτητα
επιτιμητική.
Λαουσάντες, οργανοπαίκτης μεσαιωνικού λαούτου ή παραπλήσιου οργάνου.
Λαρδί ιταλ. Lardo μικρό τεμάχιο χοιρινού με πέτσα λίπος και κρέας. Εάν κοπεί σε μεγάλες λεπτές φέτες αποτελεί την πανσέτα – pancetta.
Μεγάλα κομμάτια λαρδού και μικρές φέτες λαρδιού σε ψωμί, ιταλικός μεζές.
Μαλαστάμπελος Τι μου ήρθες και στάθηκες σαν τον μαλαστάμπελο. Για κακής προθέσεως στήσιμο ανθρώπου κοντά μας από το malestabile. Ο κακώς κείμενος.
Μεμπρίλιο «τονε πήγε μεμπρίλιο». Δηλαδή κένωση λιανοκοφτή με πόνο στο ναυτικό λεξιλόγιο Ανδρωτών. Το μεμπρίλιο είναι το κυδωνόπαστο στα ισπανικά. Το είδα εκπληκτος σε πρωινό ξενοδοχείου και αργότερα σε παλιομοδίτικο ζαχαροπλαστείο στην Ανδαλουσία με την ένδειξη membrillo (μεμπρίγιο). To επιπλέον παράδοξο είναι ότι είχε όχι μόνον το μέγεθος αλλά και το σχήμα (του ρόμβου) απαράλλαχτο δηλαδή όπως συνηθιζόταν στην Άνδρο.
Κυδωνόπαστο όπως το βρήκα στο internet. Δυστυχώς δεν βρήκα στην Άνδρο. (Εάν κάποιος έχει φωτογραφία κυδωνόπαστου κομμένου σε ρόμβους να μου το στείλει να αντικαταστήσω την άνω φωτογραφία.)
Μίζερος Λέξη ιταλική misero, όπου σημαίνει τον ταλαίπωρο τον φτωχό. Στα ελληνικά: άτομο που είναι μόνιμα δυστυχισμένο, γκρινιάρικο, απαισιόδοξο και δεν ευχαριστιέται με τίποτα. Αναφέρεται σε κάτι πενιχρό, φτωχικό, λιτό, άκομψο ή ανεπαρκές (π.χ. «ένα μίζερο δωμάτιο», «ένας μίζερος μισθός», «μια μίζερη ζωή». Στην Άνδρο όμως αναφέρεται συχνά με την έννοια του μίζερου στο φαγητό, του μιζεριασμένου.
Μπαγκάλια Όχι μόνον τα στηθαία αλλά και οι κτιστοί πάγκοι. Η προέλευση της λέξεως δεν είναι απολύτως βέβαιη αφού έχουμε δύο ιταλικές λέξεις, την λέξη banco (πάγκος, θηλ.banca – τραπέζι, τράπεζα), αλλά και την λέξη bagagli (μπαγκάλ[ι]ι) που είναι τα μπαγάζια. Θεωρώ πιθανώτερη την πρώτη εκδοχή. Προσοχή μπαγκάλια δεν είναι οι μανδρότοιχοι.
Μπαγκάλια στο προαύλιο του Αη Γιώργη Χώρας.
Μουτσούνα από την ιταλική λέξη musone. Η μάσκα του μεταμφιεσμένου. Στα ιταλικά σημαίνει τον σκαιό, τον κακορίζικο στο πρόσωπο άνθρωπο, την γκριμάτσα του. Μάλιστα μεταξύ των συνωνύμων υπάρχει και η λέξη misantropo!!.
Μούσκαρης Ο μεταμφιεσμένος χάριν Αποκρηάς, παλαιότερα μάλιστα υπήρχε η πολύ ωραία και αυθόρμητη συνήθεια μεταμφιέσεων και διελεύσεων από σπίτια όπου οι μουσκάροι έμπαιναν ανενόχλητοι και πείραζαν, χωρίς βέβαια παρεξήγηση, τους νοικοκυραίους που άνοιγαν την πόρτα τους. Η λέξη σχετίζεται με την μύγα (ιταλ. mosca) και αποδίδεται σε ενοχλητικούς ανθρώπους που έρχονται από μόνοι τους και δεν ξεκολλάνε παρά μόνο όταν εκείνοι θέλουν.
Μουσκάροι από καρναβαλικές εκδηλώσεις στην Χώρα όταν πλέον η παλαιά αποκριάτικη συνήθεια επισκέψεων σε σπίτια είχε εξαφανισθεί.
Μπαλάντζα – Μπαλαντζάρω Η ζυγαριά. Η λέξη μπαλάντζα βενετική balanza. Προφέρεται ακριβώς μπαλάντζια και αλλού μπαλάντσια. (Ιταλικά bilancia). Ρήμα με την ρίζα balanza ωστόσο δεν υπάρχει. Παραδόξως στα ελληνικά υπάρχει το ρήμα μπαλαντζάρω. Έχει όχι μόνο την έννοια της ζυγίσεως αλλά και της αμφιταλαντεύσεως, όπως όταν τα δύο σημεία των εκατέρωθεν πλευρών δεν σταθεροποιούνται αμέσως.
Παλιά μπαλάντζα με τους δείκτες να έχουν σταθεροποιηθεί δείχνοντας το βάρος δεξιά.
Μπουρσελάνα Pozzolana (από το χωριό Pozzuoli κοντά στο Βεζούβιο) Η χημική σύνθεση της ποτσολάνας / μπουρσελάνας ανάλογα με την προέλευσή της κυμαίνεται : 50% - 70% SiO2, 10%-15% Al2O3, 2%-6% Fe2O3 2%-10% CaO. Η μπουρσελάνα έχει εξαιρετικές ιδιότητες αντοχής ως συνεκτικό υλικό. Χρησιμοποιόταν σε λιμάνια, γεφύρια, οχυρώσεις αλλά και σε κτίρια από τους Βενετούς και όχι μόνον. Η αντοχή της είναι αδιανόητα υψηλή. Εκτός από τα τείχη των 3 Κάστρων της Άνδρου με μπουρσελάνα είναι κτισμένα και τα γεφύρια του 15ου και 16ου αι. που μας άφησαν οι Λατίνοι. Η μπουρσελάνα με την οποία κτίσθηκαν τα γεφύρια και η εν γένει τεχνογνωσία τους θα μελετηθεί από τους αρμοδίους όταν πλέον τα γεφύρια δεν θα υπάρχουν ή όταν αυτή η Χώρα δεν θα είναι η Ελλάδα. Η λέξη χρησιμοποιείται και σε άλλα νησιά με μικρές παραλλαγές.
Άνω το γεφύρι της Στοιχειωμένης κτισμένο με συνεκτικό υλικό μπουρσελάνας. Οι πτερυγότοιχοι (τα τμήματα ανόδου-καθόδου) έχουν επανειλημμένα καταρρεύσει από το ρέμμα αλλά το ίδιο το γεφύρι, η καμάρα στέκι στη θέση της, αν και το κλειδί παρουσιάζει τα πρώτα προβλήματα. Κάτω διαφημιστικές φωτογραφίες βιομηχανικά επεξεργασμένης μπουρσελάνας και σακκί για εξαγωγή.
Μπούρλα. «Ξέρω γω, τι τον έχει πιάσει, έχει τις μπούρλες του, τον έπιασε μπούρλα». Ένας άγνωστης αιτιολογίας θυμός, μεγάλη δυσφορία. Η λέξη υπάρχει αυτούσια στα ιταλικά burla που σημαίνει κοροϊδία, αστείο, φάρσα, εμπαιγμός. Ωστόσο υπάρχει και η λέξη brulotto που από αναγραμματισμό στα ελληνικά έγινε μπουρλότο. Πιθανώτερη είναι πιστεύω η δεύτερη ερμηνεία.
Νε μπού. Δεν φτάνει πια, πόσο επιτέλους, Γενικά όταν έχει γίνει κάτι υπερβολικά και πρέπει να σταματήσει. Ne buό = ci buo, fermati. Στα ιταλικά σημαίνει: σταμάτα, φτάνει, μην μιλάς άλλο.
Πιτσικάρει Όταν κάποιο αντικείμενο μεταλλικό ή ξύλινο χάνει την σωστή φόρμα και κατ΄επέκταση την λειτουργία του. Από την ιταλική pizzicare (βενετ. Pizzegare), που σημαίνει «τσιμπώ» στρίβοντας, «τσιμπώ» κάτι ελάχιστα, μια «τσιμπιά» αλάτι, πιπέρι, ταμπάκο
Ποστάλι Το πλοίο ακτοπλοΐας. Από την ιταλική λέξη postale = το ταχυδρομικό πλοίο (εννοείται).Το πλοίο που μετέφερε το ταχυδρομείο, την πόστα posta = ταχυδρομείο.
Παλιό ποστάλι.Πούργα. Ναυτικός όρος. Τον(ε) πήγε πούργα. Στην περίπτωση έντονης διάρροιας. Ιταλική λέξη, Purga Ήταν αρχικώς η κάθαρση, ο καθαρμός, η πλήρης αποβολή ακαθάρτων, αλλά ενίοτε και αποβολή των ακαθάρτων. Υπάρχει και η πιο υπερβολική : πουργατόριο, που στο καθολικό δόγμα είναι το Καθαρτήριο. Ωνομαζόταν από τους ναυτικούς η πιο έντονη διάρροια.
Προβέντζα Ιταλική Provenza -οξιτανική Provenca-λατινική provincia.Βενετ.provenza -τοπων. Provenza, δηλαδή ο άνεμος που φυσά με κατεύθυνση απο την περιοχή της Προβηγκίας. Η μεταβολή του ανέμου απο νότιο σε βόρειο με τρόπο αιφνίδιο, με ενίσχυση του και συνοδεία αστραπών και βροντών.
Ρεγάλο Σημαίνει το φιλοδώρημα από αναγνώριση για καλή διεκπεραίωση, δώρο λόγω κάποιας μορφής συναίσθηση υποχρεώσεως. Του έδωσα και ρεγάλο. Από την ιταλική λέξη Regalo που σημαίνει ό,τι και τα ανωτέρω.
Ρέγουλα. «Ό,τι κάνεις με ρέγουλα (σαν συμβουλή). Το κρασί θέλει ρέγουλα.» Ρεγουλάρω, κάνω κάτι με τάξη, κανονίζω με ρυθμό. Λέξη ιταλική (Λεξικά Δημητράκου, Πρωϊας). Ιταλ. Regola βενετ.Regula Regulare (Ρέγκουλα, ρεγκουλάρε).
Ρεμπούφλο Εξαιρετικής αποδοκιμασίας συμπεριφορά, έως και υποτιμητική σε στριμωγμένο άτομο. «Την έχουνε με το ρεμπούφλο». Από την παραφθορά της ιταλικής λέξεως Rabuffo που σημαίνει την αυστηρή επίπληξη, ή την έντονη αποδοκιμασία. indica invece un aspro rimprovero o una sgridata Λεξικό Corriere de la Sera.
Σακραμπία «Ξέρω γω τι έχει; Σακραμπιασμένος είναι.» «Σακραμπία τον έπιασε». Ένδειξη κάποιου θυμού. Εντονου θυμού που δεν εκδηλώνεται απαραίτητα με βιαιότητα. Πιθανώτερα συνένωση των 2 λέξεων Σάκρα Μπία. Sacra bia. Sacra σημαίνει ιερή. Ενώ το bia προέρχεται από την ελληνική λέξη Βία. Il termine Bìa (dal greco antico βία) significa letteralmente forza, potenza o violenza.
Σαλπάρω Το πλοίο φεύγει, σηκώνει άγκυρα και αναχωρεί. Η λέξη salpare έχει δύο ενδεχόμενες προελεύσεις: Η πρώτη από την ύστερη λατινική exalpare που σήμαινε με φυσικό τρόπο ανασύρω την (κάποιου είδους) άγκυστρο/άγκυρα από τον βυθό. Παλαιότερη του salpare η λέξη sarpare (Treccani). “azione fisica di "disincastrare l'ancora dal fondo usando un gancio”. Η δεύτερη, παραπλήσια, δανεισμένη από την καταλανική sarpar που σήμαινε σηκώνω την άγκυρα για να ξεκινήσει το πλοίο.
Το Μοσχάνθη με το που ανέβαιναν οι επιβάτες από τις βάρκες, έτοιμε να σαλπάρει..
Σκάγια νοτιοβενετ. Scaja (εκφερόμενο ακριβώς σκάγια) που σημαίνει ακριβώς σκάγια. Είναι τα ρινίσματα μετάλλου ή και κομματάκια ξύλου όπως τα πριονίδια, οι φολίδες ή ακόμα και τα λέπια.
Σκάτζα Η αλλαγή, η εναλλάξ ανάληψη κάποιας οφειλόμενης υποχρεώσεως ή και απαραιτήτως ίσης αξίας ανταλλαγή. Από την γενοβέζικη λέξη Scagio (Conseggio-ligure.org ).
Σούζα βενετικό suso Μετάφραση: Στέκομαι ακίνητος από κάτω προς τα πάνω. Αρχικά για άλογο, να στέκεται όρθιο στηριζόμενο στα πίσω του πόδια. (ιταλικά su). Σήμερα χρησιμοποιείται αντίστοιχα για τα «ακροβατικές» επιδείξεις με μηχανές.
Σοφράνο Sovrano λέξη ιταλική. Είναι η πλευρά του σκάφους από την οποία φυσάει ο άνεμος. Δηλ. η εκτεθειμένη πλευρά στην δύναμη του ανέμου. Sovrano είναι ο ηγεμόνας, αυτός που ηγείται και συνεπώς πρέπει να δούμε πώς θα τον χειριστούμε. (Ιταλ. Sovrano Γαλλ. Souverain Αγγλ. Sovereign.) Το αντίθετο ακριβώς είναι το σταβέντο – Stavento (vento -= άνεμος).
Σπανιολέτα Ο απλός μηχανισμός ασφάλισης παραθύρου ή φινιστρινιού ή και πόρτας ώστε να κλείνει εντελώς. Ιταλικά : spagnoletta Η προέλευση και πορεία της λέξης μακρά, αποδίδεται στους Ισπανούς και σημαίνει την ισπανιδούλα. Από τα γαλλικά που ήταν espagnolette, πέρασε ωστόσο στα οξιτανικά (νοτιοδυτική Γαλλία) και στα προβηγκιανά (Νότια Γαλλία Μασσαλία) ως espagnouleto και μεταδόθηκε στην Ιταλία ως spagnoletta.
Τελάρο λέξη ιταλική Telaro – telaio. Σήμαινε τον σκελετό, το ωπλισμένο προστατευτικό πλέγμα ossatura, armatura, struttura.
Τζόβενο
Ο νέος. Λέξη ιταλική Giovane
βενετ.
Zóvane Τζιόβανε Zóvanο στις περιοχές δυτικά της Βενετιάς. Πληθ. Zóvani. Στον ανδριακό λόγο τζόβενο ο νεαρός που
πρωτομπαρκάρει και γενικά ο νέος στην ναυτική δουλειά αλλά πάντα νεαρός σε
ηλικία. Ειρωνικά σε ηλικιωμένους..
Φουντάνα Funtana Έρχεται φουντάνα το νερό αλλά και καθ’ υπεβολή : έτρεχε φουντάνα το αίμα είναι η πηγή, η κρήνη το δε στόμιο λέγεται canola – κάνουλα.
Φούντο Λέξη ιταλική Fondo. Ο βυθός, το βάθος, ο πάτος της θάλασσας, αλλά και ο χώρος για πέταμα. Φουντάρω, ρίχνω άχρηστα πράγματα, σε τόπο απαξιωμένο επειδή δεν αξίζουν τίποτα. Χρησιμοποιείται επίσης και η λέξη φόντο εννοώντας το βάθος. Όμως το ρήμα φουντάρω που υπάρχει στα ιταλικά fondare, σημαίνει ιδρύω, θεμελιώνω και χρηματοδοτώ. Εξ ού και η λέξη fondazione για τα ιδρύματα.
Φούο Φουάρω « μην τον(ε) φουάρεις, μην του επιτείνεις την προσπάθεια ή και τον θυμό. Φούο είναι η πράξη αυτή. Προέρχεται από την παλιά ιταλική fogare foga που παλαιότερα ήταν fuga που δηλώνει την ταχύτητα αλλά και τον ζήλο, την ένταση avventarsi con impeto (Treccani) και impeto, ardore ορμή, έξαψη, παρόρμηση ή ξέσπασμα αλλά και ζήλος. Δηλαδή μην τον παροτρύνεις σε ορμή σε έξαψη.
Φούσκουδο Έγινα φούσκουδο, βράχηκα μέχρι το κόκκαλο, πιο βρεμμένος δεν γίνεται. Εντόπισα την λέξη στην Σαρδηνική γλώσσα. (fungúdu o fucúdu con le varianti fosciudu o fuscúdu a seconda della zona e della parlata locale. Ditzionariu in Linea.) Με την έννοια του βάθους, συνήθως στην ξηρά, έως κάτω-κάτω, αλλά και έως τον πάτο πηγαδιού.( Eπίσης vocabolario Sardo-Lagudorese/ italiani di Pietro Casu. και vocabolariocasu.isresardegna.it )
Χουλιάρα Cuciàro ή Sculiér (κουτσιάρο ή σκουλιέρ). Αντιδάνειο από το κοχλιάριον, το κουτάλι. Εν προκειμένω η κουτάλα. Μάλιστα λέγεται και η «φράση ότι πήρε την χουλιάρα και τάραξε» τάραξε -για κακό- τα πράγματα.
Νίκος Βασιλόπουλος
Αρχιτέκτων- Ερευνητής









.jpg)



.jpg)






Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου