Παρασκευή, 10 Απριλίου 2015

Άνδρος της Λατινοκρατίας 1212(;) –1566 (1579)

Πρόκειται για την περίοδο που Λατίνοι, κυρίως Βενετοί υπήκοοι καταλαμβάνουν την Άνδρο, ιδρύουν ένα κρατίδιο υποτελές στο Δουκάτο της Νάξου, το οποίο με την σειρά του ήταν υποτελές στον Λατίνο αυτοκράτορα της Κωνσταντινούπολης.


  Ο Πύργος του Φολερού, πιθανώτατα του Brutto, στο Μεσαθούρι 16ος ή 15ος αιώνας

   Ο γνωστός Πύργος του Αμολόχου. Μεσαιωνικός, εκτεταμένα      επισκευασμένος.
  Άγιος Ιωάννης Πρόδρομος. Δίκλιτη, δίκογχη16ος αιώνας
   Παναγία Κατακοίλου.Δίκλιτη,δίκογχη .15ος ή 16ος αιώνας

  Αγία Μονή Μεσσαριάς. Δίκλιτη ,δίκογχη. 16ος αιώνας
   Γεφύρι του Άχλα (Βαριδίου).15ος αιώνας
 Το Πάνω Κάστρο (της Φανερωμένης). Κτισμένο στις αρχές του  13ου αιώνα. Δεξιά στο μέσον της  φωτογραφίας, η θέση της αρχικής πύλης του κάστρου στον Βορρά. Αριστερά, η θέση της μεταγενέστερης πύλης, το Παραπόρτι στον Νοτιά.

Marino Dandolo 1212(;) -1243
Οι δούκες της Νάξου 1243-1384
Λίγο μετά (1243;) ο αδελφός του Ηγεμόνα της Τήνου, Geremia Ghisi στον οποίο αποδίδεται το ήμισυ της Άνδρου ως φέουδο, καταλαμβάνει ολόκληρη την Άνδρο σφετεριζόμενος την θέση του ηγεμόνα της Άνδρου. To 1251 ο Δούκας της Νάξου καταλαμβάνει την Άνδρο αποκαθιστώντας τα πράγματα εντός του πλαισίου του Δουκάτου. Οι Σανούδοι ασκούν την εξουσία από την Νάξο χωρίς όπως φαίνεται να ασχοληθούν ιδιαίτερα με την Άνδρο.
Μετά τον πρώτο Κρίσπο δούκα της Νάξου, η Άνδρος, με την παρεμβολή των Βενετών, θα ξαναποκτήσει δικό της ηγεμόνα στο πρόσωπο του σπουδαίου Pietro Andrea Zen ή Gen, ο οποίος παντρεύεται την αδελφή του Κρίσπο, Πετρονέλλα.
Οι Zen 1384-1437
Oι  Sommaripa 1440-1566 με δύο κλάδους
Από το 1538 αρχίζει η τουρκική επικυριαρχία
Το 1566 – 1579 περιέρχεται στον Josef  Naci  πορτογαλοεβραίο έμπορο της Κωνσταντινούπολης. Με τον θάνατο του τελευταίου, το 1579, αρχίζει η Τουρκική κατοχή της Άνδρου.

Ο θεμελιωτής της Ηγεμονίας της Άνδρου ήταν ο Μαρίνο Δανδολο. Σ΄ αυτόν οφείλεται η ανέγερση των τριών Κάστρων, του Κάστρου του Μαρκοντάντολου, του Κάτω και Μέσα Κάστρου και του Πάνω Κάστρου. Ο δρόμος που συνδέει το Κάτω Κάστρο με το Πάνω Κάστρο είναι ο γνωστός που φεύγει από την Χώρα, περνά από το Συνετί και μέσω των Διποταμάτων έστριβε άλλοτε και κατευθυνόταν στην βόρεια πλευρά του Πάνω Κάστρου. Ο άλλος συνέδεε την Χώρα με το Κάστρο του Μαρκοντάντολου κατευθυνόταν ΒΒΔ περνούσε πάνω από  Μένητες και Πιτροφό (η λεγόμενη Φαρδειά Στράτα), ακολούθως περνούσε κοντά στην Κουβάρα, κατόπιν πλησίον της Κατακοίλου, μετά πάνω από Γαύριο οπότε προχωρούσε προς Μακροτάνταλο για να φθάσει στο εκεί Κάστρο (τον λεγόμενο Πύργο).
Ο Δάνδολο επίσης πιθανώτατα διαίρεσε την Άνδρο σε 12 συν 1 φέουδα.
Από πολιτική και κοινωνική άποψη εφαρμόσθηκε το τιμαριωτικό σύστημα που ίσχυε ήδη στην Δύση, γνωστή και ως φεουδαρχία. Η γή ανήκε στους μεγαλύτερους ηγεμόνες οι οποίοι απέδιδαν μόνον την χρήση της σε κατώτερους ηγεμόνες με σχέση υποτέλειας και οφειλή σε κάποιο φόρο αλλά και σε παροχή στρατιωτικών υπηρεσιών στους ανώτερους  άρχοντες. Οι χωρικοί ήταν στο σύνολό τους δουλοπάροικοι (κολλήγες), ανήκαν στην γή που καλλιεργούσαν και απέδιδαν μέρος της σοδειάς αλλά και κτηνοτροφικά προϊόντα, ενώ ήταν υπόχρεοι σε αγγαρείες στους άρχοντες, οι οποίοι ώφειλαν να προστατεύουν την ζωή των τελευταίων, από ποικίλους εχθρούς και ιδιαίτερα πειρατές στην  περίπτωση του ελλαδικού χώρου. Επιστάτες και μικροκαλλιεργητές υπήρχαν αλλά  ο αριθμός τους και η προσφορά τους στην παραγωγή παραμένει άγνωστη. Η σηροτροφία βρισκόταν στα χέρια των Λατίνων αρχόντων ενώ η ύπαρξη τεχνιτών για την περαιτέρω δευτερογενή επεξεργασία παραμένει άγνωστη έως μηδαμινή για την περίπτωση της Άνδρου (και όχι μόνον). Οι μύλοι επίσης ανήκαν στους άρχοντες. Η ιπποφορβεία επίσης ήταν αποκλειστική τους δραστηριότητα.

Επί ηγεμονίας του Γκίζη αλλά και των Σανούδων της Νάξου η Άνδρος φαίνεται παραμελείται, τα Κάστρα δεν συντηρούνται και το νησί αποδίδεται εκτός από τον τυχοδιώκτη Γκίζη σε άρχοντες με ασήμαντες εκτάσεις και επομένως εξαιρετικά αδύναμων φεουδαρχών, ανίκανων εκ των πραγμάτων, να ανταπεξέλθουν στους δύσκολους χρόνους της εποχής.
Έτσι η Λατινοκρατία περνά στην δεύτερη φάση της, με την ανάρρηση του Τζεν σε Ηγεμόνα ο οποίος θα σηματοδοτήσει την αναδιοργάνωση, αναδιαμόρφωση, επισκευή των Κάστρων, επιλογή συνεργατών και υποδιαίρεση σε 12 μεγάλα φέουδα ώστε οι αντίστοιχοι φεουδάρχες να ανταποκριθούν ικανώτερα  στην άμυνα και οργάνωση του νησιού. Επιπλέον προχωρά ακόμα περισσότερο υποδιαιρώντας την Άνδρο σε (3) τριτημόρια, μετά το 1421, πράξη που θα την ενισχύσει από κάθε άποψη, σε δυσκολώτατη εποχή ορμητικότητας των Τούρκων και γενικευμένης πειρατείας. 
Οι Σομμαρίπα θα ακολουθήσουν τις μεθόδους του Τζεν, ενώ ίσως να ατόνησε ο διοικητικός θεσμός των τριτημορίων.
Το πρόβλημα του πολυσχιδούς εδάφους θα λυθεί με την προσέλευση μικροτέρας εμβέλειας Λατίνων αρχόντων, υποτελών στους 12 μεγάλους φεουδάρχες της Άνδρου.

Οι μικροφεουδάρχες της Άνδρου κάτω από την ακατάβλητη τουρκική επεκτατικότητα και τις σφαγές που επιφύλασσαν στους Λατίνους και τους Βενετούς, φοβούμενοι δικαίως για την ζωή τους, απεφάσισαν να αλλάξουν δόγμα, προσερχόμενοι στην Ορθοδοξία και προσκαλώντας τους Οθωμανούς να καταλάβουν την Άνδρο. Απεκδυόμενοι την φράγκικη καταγωγή τους είχαν ως ορθόδοξοι πλέον μετατραπεί σε Ρωμηούς αποδεχόμενοι την πολιτικοθρησκευτική θέση που ίσχυε για όλους τους ορθοδόξους (ρουμ) αναγνωρίζοντας τον Σουλτάνο ως ηγεμόνα τους.
Διασώθηκαν κοινωνικά και οικονομικά  αποτελώντας τους ορθοδόξους άρχοντες της Άνδρου.*

(σημ.* Για περισσότερες πληροφορίες στην «Λατινοκρατία στην Άνδρο» του Νίκου Βασιλόπουλου εκδ. Σ. Γαρυφάλλου 2014)

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου